Tradycyjna polska wigilia

by Beata on 9 grudnia 2017

Boże Narodzenie to najpiękniejsze rodzinne święta. Z radością hołdujemy świątecznej tradycji, pieczemy ciasta, odgrzebujemy babcine przepisy kulinarne, w tym czasie nawet gotowanie jest częścią rytuału świątecznego. Jednak czy na pewno wiemy skąd wzięły się tradycje bożonarodzeniowe kultywowane przez pokolenia?

Najmłodsza tradycja

Wigilia to w naszym kraju dzień wyjątkowy, dzień pojednania, dzień rodzinnych spotkań i kulminacyjny punkt tych świąt. Dlatego, aż trudno w to uwierzyć, ale kolacja wigilijna, pojawiła się w polskiej tradycji dopiero w XVIII wieku.

Najważniejszym momentem tego dnia jest uroczysta kolacja złożona z postnych potraw, do której zasiada się z chwilą pojawienia się pierwszej gwiazdki na niebie, zwyczaj ten ma przypominać gwiazdę betlejemską, która przyprowadziła do stajenki Betlejemskiej Trzech Króli. Najmłodszym zwyczajem Bożonarodzeniowym jest choinka, która przywędrowała do nas z Niemiec w XVIII wieku. Wcześniej w polskich domach stawiało się snopki nie wymłóconego zboża lub wieszało jemiołę.

Symboliczna ilość potraw na stole

Tego wyjątkowego wieczoru, wszystko jest magiczne i okazuje się mieć symboliczne znaczenie. Nawet ilość potraw pojawiających się na stole. Tradycja kazała, by wieczerza składała się z nieparzystej ilości dań. W wiejskiej chacie jadano wiec 7 potraw ( 7dni tygodnia) na dworach szlacheckich podawano ich już 9 ( 9 chórów anielskich) a u arystokracji wieczerza składała się z 12 potraw na cześć dwunastu apostołów. Dania pojawiające się tego dnia na wszystkich stołach zarówno chłopskich jak i szlacheckich były przyrządzone z darów lasu, pól i jezior. Pięknym zwyczajem, jest przestrzegany do dziś w wielu domach, zakaz spożywania mięsa zwierząt, tłumaczony tym, że tego szczególnego dnia wszystkie istoty żywe tworzą jedną rodzinę.

Skąd pochodzą niektóre potrawy wigilijne

W wielu domach, jada się różne potrawy, uznając je za tradycyjne dania wigilijne. Różnice te wywodzą się z lokalnych zwyczajów i przywędrowały wraz z naszymi rodzinami z różnych regionów kraju. Jak wynika ze źródeł pisanych w Wielkopolsce i na Śląsku, podawano zupy rybną lub migdałową. Natomiast w Galicji i wschodniej części Polski, jedzono tego dnia barszcz albo zupę grzybową. Na wszystkich stołach, niezmiennie pojawia się mak, choć i on, podawany jest w różnych postaciach. Niegdyś robiono z niego zupę, dodawano do klusek i kasz. Tak powstała najsłynniejsza bodaj z polskich potraw, wigilijna kutia. W najstarszych przepisach kulinarnych, kutia przygotowywana jest z całych ziaren pszenicy, będących symbolem odradzającego się życia, maku symbolizującego spokojny sen i odpoczynek oraz miodu-zwycięzcy nad złymi mocami.

W innych regionach polski mak pojawia się w przepisach na ciasta, takich jak makowiec, strucla z makiem czy rolada drożdżowa.

Z tradycji chłopskiej wywodzi się groch z kapustą czy kapusta z grzybami a ciekawostką jest fakt, że potrawy z ryb na dworach szlacheckich traktowane były jako jedno danie.